İki Kez Farklı (2e) Çocuklarda İyi Bir Değerlendirme Neye Bakar?

• 07,Kas 2026
• Posted By : admin
• 0 Comments

Özgün kaynak: Davidson Institute — “How a Good Twice-Exceptional Assessment Sorts Through Giftedness, ADHD and Autism”, yayın tarihi 4 Kasım 2026.

Davidson Enstitüsü 4 Kasım 2026’da, yüksek yetenekle birlikte bir ya da daha fazla güçlük taşıyan, yani “iki kez farklı” (2e) olarak anılan çocukların nasıl değerlendirilmesi gerektiğine dair bir rehber yazı yayımladı. Yazının ana fikri şu: iyi bir değerlendirme ilk uyan etikette durmaz, çocuğun bütün tablosunu açıklayan nedeni arar.

Yazıdaki başlıca ölçütler

• Tek test yetmez. Yazı, DEHB’nin tek bir testle teşhis edilemediğini; uyku sorunları, kaygı, depresyon ve bazı öğrenme güçlüklerinin benzer belirtiler verebildiğini hatırlatıyor. Bu yüzden anne-babadan ve öğretmenden bilgi alınması, birden fazla ortama bakılması öneriliyor.
• Güçlük nerede görülüyor? Yalnızca çocuğa yavaş gelen bir derste yarım kalan ödev başka, evde ve arkadaşlıklarda da süren zorlanma başka bir şey anlatır.
• Erken çocukluk da sorulmalı. Otizm belirtileri erken yaşta başlar; bu nedenle iyi bir uzman yalnızca bugünü değil, çocuğun küçüklüğünü de sorar.
• Yüksek zeka DEHB’yi dışlamaz. Yazıda aktarılan bir araştırma, yüksek zeka puanlı çocuklarda da DEHB tanısının geçerli olduğunu gösteriyor. İki hatadan da kaçınmak gerekiyor: seviyesine uymayan bir sınıfın yarattığı sıkılmayı DEHB sanmak ya da gerçek bir DEHB’yi “sıkılıyor” diyerek geçiştirmek.
• Maskelenme. Güçlü yanlar ile güçlükler birbirini gizleyebiliyor. Yazının aktardığı 2026 tarihli bir derlemeye göre bu konudaki çalışmaların yüzde 60’ı maskelenmeden söz etse de yalnızca yüzde 7’si yöntemini buna göre açıklamış.

Tek bir zeka puanı, çocuğun güçlü ve zayıf yanlarından oluşan profili gizleyebilir; ayrıntılı bir profil daha çok şey söyler.

Neden önemli?

Türkiye'de okuldaki eğitsel değerlendirme Rehberlik ve Araştırma Merkezleri üzerinden yürür, tıbbi tanıyı ise hekim koyar; iki tarafın da çocuğun tamamını görmesi önemlidir. Veliler, değerlendirmeyi yapan uzmana çocuğun okulda ve evde nasıl olduğuna birlikte bakılıp bakılmayacağını ve güçlü yanların güçlükleri gizleyip gizlemediğinin nasıl ele alınacağını sorabilir. Öğretmenler için de mesaj açık: ödevi yarım bırakan parlak bir öğrenci hem daha zor bir işe hem de dikkatli bir gözleme ihtiyaç duyabilir.

TÜZYEKSAV’da bu konuda: Özel Eğitim yayınları (TÜZYEKSAV Bilgi Havuzu)

Hazırlanış notu: Bu yazı, başında bağlantısı verilen özgün kaynağa dayanılarak yapay zeka desteğiyle hazırlandı ve yayından önce TÜZYEKSAV editörü tarafından kontrol edilip onaylandı. Kaynaktaki metin kopyalanmadı; görsel TÜZYEKSAV'a aittir.